„Lokomotywa” - interpretacja, wagony i pytania

• Wagon 1 - same krowy
• Wagon 2 - same konie
• Wagon 3 - grubasy, które jedzą tłuste kiełbasy
• Wagon 4 - same banany
• Wagon 5 - sześć fortepianów
• Wagon 6 - wielka armata
• Wagon 7 - dębowe stoły i szafy
• Wagon 8 - słoń, niedźwiedź i dwie żyrafy
• Wagon 9 - tuczone świnie
• Wagon 10 - kufry, paki i skrzynie
• Razem - wagonów jest około czterdziestu

„Lokomotywa” to wiersz o ruchu i o dźwięku, a nie o fabule. Dzieje się w nim jedna prosta rzecz - pociąg rusza ze stacji i się rozpędza - ale Tuwim opowiada to tak, że rytm wiersza naśladuje pracę maszyny.

Utwór ma trzy wyraźne części. Najpierw lokomotywa stoi: wersy są ciężkie, powolne, pełne wydechów („buch”, „uff”). Potem rusza „jak żółw ociężale”. Na końcu pędzi, a wersy robią się krótkie i szybkie, aż do stukotu „tak to to, tak to to”.

Głównym chwytem są wyrazy dźwiękonaśladowcze, czyli onomatopeje - „para - buch, koła - w ruch”. Dlatego tego wiersza nie czyta się po cichu: dopiero na głos słychać, że tekst przyspiesza razem z pociągiem.

Wyliczanka wagonów bawi absurdem zestawień - obok krów jadą fortepiany, obok armaty żyrafy. To ten sam humor co w innych wierszach Tuwima dla dzieci.

Morału w rodzaju „czego nie robić” tu nie ma i nie trzeba go szukać. Sens jest inny: wiersz pokazuje, że język potrafi naśladować świat. Na dokładkę Tuwim tłumaczy dziecku, jak naprawdę działa maszyna parowa - zabawa kończy się małą lekcją fizyki.

Kto napisał wiersz „Lokomotywa”?

Julian Tuwim.

Co stoi na stacji na początku wiersza?

Ciężka, ogromna lokomotywa, tłusta od oleju - sapie, dyszy i bucha żarem.

Dlaczego lokomotywa jest taka rozgrzana?

Bo w jej brzuchu płonie ogień, który zamienia wodę w parę.

Co jedzie w pierwszym wagonie?

Same krowy.

Co jedzie w drugim wagonie?

Same konie.

Kto siedzi w trzecim wagonie?

Grubasy, które jedzą tłuste kiełbasy.

Co jedzie w czwartym wagonie?

Same banany.

Ile fortepianów jedzie w piątym wagonie?

Sześć.

Co jest w szóstym wagonie?

Wielka armata.

Jakie zwierzęta jadą w ósmym wagonie?

Słoń, niedźwiedź i dwie żyrafy.

Ile mniej więcej jest wszystkich wagonów?

Około czterdziestu.

Ilu atletów nie udźwignęłoby tego pociągu?

Nawet tysiąc atletów, z których każdy zjadłby tysiąc kotletów - i tak by nie dali rady.

Co wprawia pociąg w ruch?

Gorąca para z kotła, która rurami idzie do tłoków, a tłoki obracają koła.

Jak zmienia się tempo wiersza, gdy pociąg rusza?

Na początku jest powolne i ciężkie („jak żółw ociężale”), a potem coraz szybsze - tak jak przyspieszający pociąg.

W jaki sposób Tuwim oddaje dźwięk jadącego pociągu?

Wyrazami naśladującymi odgłosy („para - buch, koła - w ruch”, „tak to to, tak to to”) i rytmem, który przyspiesza razem z maszyną.

Do czego poeta porównuje rozpędzony pociąg?

Do piłeczki i do blaszanej zabawki - choć przecież jest ze stali i waży tonę.

Dokąd jedzie pociąg?

Wiersz nie podaje celu. Na pytanie „A dokąd?” pada odpowiedź „Na wprost!” - przez most, góry, tunel, pola i las.

Chcesz odpytać dziecko w kilka minut? 🦊

Sprawdzajka ma gotowe pytania do lektur klas 1-3 oraz skaner AI, który ułoży pytania ze zdjęcia podręcznika.

Pobierz za darmo:

Google Play App Store

• Wiersz ukazał się w 1938 roku, razem z „Rzepką” i „Ptasim radiem”.
• Tuwim nie mówi, dokąd jedzie pociąg - na pytanie „A dokąd?” pada tylko „Na wprost!”.
• Na końcu wiersza pada prawdziwe wyjaśnienie fizyczne: para z kotła idzie rurami do tłoków, a tłoki ruszają koła z dwóch boków.
• W dziesiątym wagonie jadą kufry, paki i skrzynie - a nie beczki, które często pojawiają się w streszczeniach z pamięci.